Kiel kolekti fungojn tutjare, eĉ vintre – la plej scienca metodo

Ĉu vi ŝatas kolekti fungojn? Mi ege ŝatas! Amas! Amegas! Kiam mi iras tra arbaro kun ŝovelilo, rigardas la ekranon, taksas la sensilajn indikojn, triangulas la lokon…

Atendu! Ŝajne vi ne komprenas, pri kio mi parolas. Vi ne komprenas, por kio estas ŝovelilo, sensilo, kaj triangulado, ĉu? Ĉu korbo, tranĉilo kaj kantraŭmoskita substanco estas la kutima fungoĉasada ekipo?

Jes, vi pravas, sed tio estas somere. Vintre la plej grava ilo, kiun vi bezonas, estas ŝovelilo…

Ni iru paŝon post paŝo. Provu koncentriĝi. Se vi perdus la pensdirekton aŭ konfuziĝus, ne estus mia kulpo. Scienco estas kompleksa afero, kiu postulas paciencon.

Ni komencu per rememorigo de la fizika kurso en mezlernejo. Bonegaj lernantoj eble ankaŭ memorus la fakon “elektrokemio” de sia kemia kurso.

Se vi ne lernis en lernejo, jen la vikipediaj artikoloj: ligilo # 1 kaj ligilo # 2.

Iuj substancoj povas esti oksidigitaj, iuj povas esti reduktitaj, kaj iuj povas esti kaj oksidigitaj kaj reduktitaj. Iuj faras tion facile, sed aliaj postulas pli da peno por reagi – aldonante oksidilon aŭ pliigante la elektran kurenton.

Rememorita? Komprenita? Ni daŭrigu…

Ekzistas iloj/aparatoj bazitaj sur elektrokemiaj reakcioj. La plej facile haveblaj kaj utilaj estas sensiloj de haladzo (oksido de karbono) aŭ gasanaliziloj.

Ene de ĉi tiuj sensiloj okazas elektrokemia reakcio. Sensiloj havas du elektrodojn, kaj specifa elektra kurento estas aplikata al ili. Elektra kurento respondas al la oksidiĝo de karbona oksido al karbona dioksido, nomiĝas “oksidiĝa-reduktiĝa potencialo” kaj estas tre specifa por ĉiuj substancoj. Tuj kiam molekulo de karbona oksido eniras inter la la elektrodoj, ĝi oksidiĝas, kaj la sensilo detektas tion (parto de la kurento estis uzata por oksidiĝo). Kiam granda nombro da tiaj molekuloj akumuliĝas, la aparato elsendas signalon.

Komprenita? Ni daŭrigu… Ne, karaj, kolekti fungojn ankoraŭ frue. Ni daŭrigu lerni kemion!

Ekzistas substancoj nomataj “melaninoj”. Ili troviĝas en multaj originoj, ekzemple, ili donas koloron al haŭto, haroj kaj plumoj. Ili ankaŭ troviĝas en fungoj, kaj en fungoj molekuloj de melaninoj estas unikaj, ili malsimilas al aliaj melaninoj. Kelkaj esploristoj eĉ proponas nomi ilin per aparta nomo: mikomelaninoj.

Se elektra kurento estus aplikata al melanina molekulo (kiel al molekulo de karbona oksida), ĝi unue oksidiĝus al “melanoido”, poste al “monomelano”, kaj fine al formika aldehido. Inter ĉi tiuj reakcioj ni interesas pri la plej unua oksidiĝa reakcio de melanino al melanoido.

Ĉu vi komprenas, kien mi celas per ĉi tio? Baldaŭ vi superos ĉiujn fungokolektantojn, eĉ mian amikon, kiun povas ektrovi fungojn eĉ sur la asfalto!

Iru al la ĝustigistoj de la gasanalizilo kaj ŝanĝu la oksidiĝan-reduktiĝan potencialon de karbona oksido al la oksidiĝa-reduktiĝa potencialo de melanino. Atentu, ĉi tiu grava opcio troviĝas en la grupo de fabrikaj ĝustigistoj! Por eviti difekti la sensilon, ne ŝanĝu aliajn menuerojn. Ne ŝanĝu tempokonstantojn aŭ impedancajn deklivojn – nur ŝanĝu la oksidiĝan-reduktiĝan potencialon!

Sed de kie ni prenus la valoron de ĉi tiu potencialo? Melanino ne estas ordinara molekulo; ĝi ne estas listigita en informlibroj. Tute ne.

Mi respondos. Tial ni bezonas sciencon! En januaro 2019, la usona ĵurnalo “Sensors and Actuators” – tre serioza ĵurnalo pri ĉiuspecaj sensiloj – publikigis ĉi tiun artikolon, kie fine eksperimente mezuris la potencialon de la paro “melanino-melanoido”. La valoro estas 2,361 V, tio estas pli alta ol potencialo de karbona oksido, sed tio ne gravas al ni. La baterio daŭros tagon anstataŭ semajnon, sed nun la sensilo detektas melaninon, ne karbonan oksidon!!!

Ĉu vi elspiris? Ĉu vi komprenis kaj trankviliĝis? Ni daŭrigu…

Kiam oni povas kolekti fungojn? Somere – jes, aŭtune – jes, printempe – malofte. Sed vintre? Teorie, la plej bonaj fungoj devus esti vintre, fortaj kaj malvermoboritaj. Sed la neĝo difektas ĉion aferon – oni nenion vidas sub la neĝo!

Fakte, aŭtunaj fungoj estas tute bonaj kiam ili estas entombigitaj sub la neĝo. Ili iomete fermentiĝas, sed tio ne malbonigas ilin. Fermentado estas natura procezo; ĝi okazas en verda teo kaj en sojsaŭco. Ni mem fermentigas fungojn kiam peklas aŭ marinas ilin.

Mallonge, ie sub la neĝo atendas nin kelkaj bonegaj fungoj. Ili devus havi piklitan teksturon, sed sen la salo kaj vinagro.

Do, ĉu vi kunmetis ĉion, kion mi skribis ĉi tie? Fungoj estas kaŝitaj sub la neĝo, sed vi ne povas vidi ilin. Ni ne bezonas vidkapablon; nia sensilo serĉu melaninon en la aero. Se homo povas flari fungon per sia nazo somere (se iam vi flaris fungojn, vi ne povas konfuzi ilin kun io alia), la moderna sensilo certe detektus ilin vintre.

Ni prenu ŝovelilon, eniru la aŭton, kaj veturu kolekti fungojn… vintre…

Du volontuloj – mia frato kaj lia amiko – proponis sin por helpi al mi. Tiel estos pli facile: unu fosos neĝon, la alia kontrolos la sensilon, kaj mi kiel la ĉefa estro, faros fotojn.

Do, ni promenas laŭ pado tra la arbaro, admirante la pejzaĝon, rigardante unuokule sur la sensilo…

Bedaŭrinde, la sensoraj valoroj ne videblas en la fotoj. Ĉio estas pro la taglumo. La fotilo uzas mallongan ekspondaŭron, kaj ne povas kapti ekranon de sensilo.

…rigardante unuokule sur la sensilo… Jen estas signalo! Kaj tiam komenciĝas la ludo “varme aŭ malvarme” (kiam ni alproksimiĝas de unu direkto – la signalo malpliiĝas; kiam ni alproksimiĝas de la alia – la signalo pliiĝas). Tiel la loko de la fungo estas determinita.

Ni komencas delikate fosi neĝon. Damne, mi neniam kolektis fungojn tiemaniere antaŭe!

Oni povas pli kuraĝe forigi la supran tavolon de neĝo; tie ne estas fungo. Tamen, pli proksime al la grundo oni devas fosi pli delikate por ne difekti ĝin. Ju pli proksime al la fungo, des pli alta estas la valoroj de la sensoro.

Jen ĝi estas, belegaĵo! Vera bruna boleto.